Wymagania  programowe na poszczególne oceny przygotowana na podstawie treści zawartych w podstawie programowej, programie nauczania oraz podręczniku dla klasy siódmej szkoły podstawowej Chemia Nowej Ery

Wyróżnione wymagania programowe odpowiadają wymaganiom ogólnym i szczegółowym zawartym w treściach nauczania podstawy programowej.

 

I. Substancje i ich przemiany

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– zalicza chemię do nauk przyrodniczych

stosuje zasady bezpieczeństwa obowiązujące w pracowni chemicznej

nazywa wybrane elementy szkła i sprzętu laboratoryjnego oraz określa ich przeznaczenie

– zna sposoby opisywania doświadczeń chemicznych

opisuje właściwości substancji będących głównymi składnikami produktów stosowanych na co dzień

– definiuje pojęcie gęstość

– podaje wzór na gęstość

przeprowadza proste obliczenia

z wykorzystaniem pojęć masa, gęstość, objętość

– wymienia jednostki gęstości

– odróżnia właściwości fizyczne od chemicznych

definiuje pojęcie mieszanina substancji

opisuje cechy mieszanin jednorodnych

i niejednorodnych

podaje przykłady mieszanin

opisuje proste metody rozdzielania mieszanin na składniki

definiuje pojęcia zjawisko fizyczne
 i reakcja chemiczna

podaje przykłady zjawisk fizycznych

i reakcji chemicznych zachodzących

w otoczeniu człowieka

– definiuje pojęcia pierwiastek chemiczny

i związek chemiczny

dzieli substancje chemiczne na proste

i złożone oraz na pierwiastki i związki chemiczne

podaje przykłady związków chemicznych

dzieli pierwiastki chemiczne na

metale i niemetale

– podaje przykłady pierwiastków chemicznych (metali i niemetali)

odróżnia metale i niemetale na podstawie ich właściwości

opisuje, na czym polegają rdzewienie
   i korozja

– wymienia niektóre czynniki powodujące korozję

posługuje się symbolami chemicznymi pierwiastków (H, O, N, Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe, Zn, Cu, Al, Pb, Sn, Ag, Hg)

Uczeń:

– omawia, czym zajmuje się chemia

wyjaśnia, dlaczego chemia jest nauką

przydatną ludziom

– wyjaśnia, czym są obserwacje, a czym wnioski z doświadczenia

– przelicza jednostki (masy, objętości, gęstości)

wyjaśnia, czym ciało fizyczne różni się

od substancji

– opisuje właściwości substancji

– wymienia i wyjaśnia podstawowe sposoby

rozdzielaniamieszanin na składniki

sporządza mieszaninę

dobiera metodę rozdzielania mieszaniny na składniki

opisuje i porównuje zjawisko fizyczne

i reakcję chemiczną

projektuje doświadczenia ilustrujące zjawisko fizyczne i reakcję chemiczną

– definiuje pojęcie stopy metali

– podaje przykłady zjawisk fizycznych

i reakcji chemicznych zachodzących

w otoczeniu człowieka

wyjaśnia potrzebę wprowadzenia symboli

chemicznych

rozpoznaje pierwiastki i związki chemiczne

wyjaśnia różnicę między pierwiastkiem, związkiem chemicznym i mieszaniną

proponuje sposoby zabezpieczenia przed rdzewieniem przedmiotów wykonanych
z żelaza

Uczeń:

podaje zastosowania wybranegoszkła i sprzętu laboratoryjnego

identyfikuje substancje na podstawie

podanych właściwość

przeprowadza obliczenia

z wykorzystaniem pojęć: masa, gęstość, objętość

– przelicza jednostki

podaje sposób rozdzielenia wskazanej

mieszaniny na składniki

wskazuje różnice między właściwościami fizycznymi składników mieszaniny, które umożliwiają jej rozdzielenie

projektuje doświadczenia ilustrujące reakcję chemiczną i formułuje wnioski

– wskazuje w podanych przykładach

reakcję chemiczną i zjawisko fizyczne

wskazuje wśród różnych substancji mieszaninę i związek chemiczny

– wyjaśnia różnicę między mieszaniną

a związkiem chemicznym

– odszukuje w układzie okresowym pierwiastków podane pierwiastki chemiczne

opisuje doświadczenia wykonywane na lekcji

przeprowadza wybrane doświadczenia

Uczeń:

– omawia podział chemii na organiczną
i nieorganiczną

– definiuje pojęcie patyna

projektuje doświadczenie o podanym tytule (rysuje schemat, zapisuje obserwacje i formułuje wnioski)

przeprowadza doświadczenia z działu

Substancje i ich przemiany

– projektuje i przewiduje wyniki doświadczeń na podstawie posiadanej wiedzy

 


Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

– opisuje zasadę rozdziału mieszanin metodą chromatografii

– opisuje sposób rozdzielania na składniki bardziej złożonych mieszanin z wykorzystaniem metod spoza podstawy programowej

– wykonuje obliczenia – zadania dotyczące mieszanin

 


Składniki powietrza i rodzaje przemian, jakim ulegają

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

opisuje skład i właściwości powietrza

określa, co to są stałe i zmienne składniki powietrza

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru, azotu oraz właściwości fizyczne gazów szlachetnych

podaje, że woda jest związkiem

chemicznym wodoru i tlenu

tłumaczy, na czym polega zmiana stanu skupienia na przykładzie wody

– definiuje pojęcie wodorki

omawia obieg tlenu i tlenku węgla(IV) w przyrodzie

określa znaczenie powietrza, wody, tlenu, tlenku węgla(IV)

– podaje, jak można wykryć tlenek węgla(IV)

określa, jak zachowują się substancje

higroskopijne

opisuje, na czym polegają reakcje syntezy, analizy, wymiany

omawia, na czym polega spalanie

definiuje pojęcia substrat i produkt reakcji chemicznej

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

określa typy reakcji chemicznych

określa, co to są tlenki i zna ich podział

wymienia podstawowe źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

wskazuje różnicę między reakcjami egzo- i endoenergetyczną

– podaje przykłady reakcji egzo-

i endoenergetycznych

wymienia niektóre efekty towarzyszące

reakcjom chemicznym

Uczeń:

projektuje i przeprowadza doświadczenie potwierdzające, że powietrze jest mieszaniną jednorodną gazów

– wymienia stałe i zmienne składniki powietrza

oblicza przybliżoną objętość tlenu i azotu,  np. w sali lekcyjnej

– opisuje, jak można otrzymać tlen

opisuje właściwości fizyczne i chemiczne  gazów szlachetnych,azotu

podaje przykłady wodorków niemetali

– wyjaśnia, na czym polega proces fotosyntezy

wymienia niektóre zastosowania azotu, gazów szlachetnych, tlenku węgla(IV),tlenu, wodoru

podaje sposób otrzymywania tlenku węgla(IV) (na przykładzie reakcji węgla z tlenem)

– definiuje pojęcie reakcja charakterystyczna

– planuje doświadczenie umożliwiające wykrycie obecności tlenku węgla(IV) w powietrzu wydychanym z płuc

– wyjaśnia, co to jest efekt cieplarniany

opisuje rolę wody i pary wodnej w przyrodzie

wymienia właściwości wody

wyjaśnia pojęcie higroskopijność

zapisuje słownie przebieg reakcji chemicznej

wskazuje w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej substraty i produkty, pierwiastki i związki chemiczne

– opisuje, na czym polega powstawanie dziury ozonowej i kwaśnych opadów

– podaje sposób otrzymywania wodoru (w reakcji kwasu chlorowodorowego z metalem)

opisuje sposób identyfikowania gazów: wodoru, tlenu, tlenku węgla(IV)

$1-  wymienia źródła, rodzaje i skutki zanieczyszczeń powietrza

$1-  wymienia niektóre sposoby postępowania pozwalające chronić powietrze przed zanieczyszczeniami

definiuje pojęcia reakcje egzo- i endoenergetyczne

Uczeń:

określa, które składniki powietrza są stałe,

a które zmienne

– wykonuje obliczenia dotyczące zawartości procentowej substancji występujących w powietrzu

– wykrywa obecność tlenku węgla(IV)

– opisuje właściwości tlenku węgla(II)

wyjaśnia rolę procesu fotosyntezy w naszym życiu

– podaje przykłady substancji szkodliwych dla środowiska

wyjaśnia, skąd się biorą kwaśne opady

określa zagrożenia wynikające z efektu

cieplarnianego, dziury ozonowej, kwaśnych opadów

proponuje sposoby zapobiegania powiększaniu się dziury ozonowej

i ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

projektuje doświadczenia, w których otrzyma tlen, tlenek węgla(IV), wodór

– projektuje doświadczenia, w których zbada właściwości tlenu, tlenku węgla(IV), wodoru

zapisuje słownie przebieg różnych rodzajów reakcji chemicznych

podaje przykłady różnych typów reakcji chemicznych

wykazuje obecność pary wodnej

w powietrzu

omawia sposoby otrzymywania wodoru

– podaje przykłady reakcji egzo-

i endoenergetycznych

– zalicza przeprowadzone na lekcjach reakcje do egzo- lub endoenergetycznych

Uczeń:

otrzymuje tlenek węgla(IV) w reakcji węglanu wapnia z kwasem chlorowodorowym

– wymienia różne sposoby otrzymywaniatlenu, tlenku węgla(IV), wodoru

– projektuje doświadczenia dotyczące powietrza i jego składników

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu z tlenkiem węgla(IV), że tlenek węgla(IV) jest związkiem chemicznym węgla i tlenu

uzasadnia, na podstawie reakcji magnezu  z parą wodną, że woda jest związkiem chemicznym tlenu i wodoru

planuje sposoby postępowania umożliwiające ochronę powietrza przed zanieczyszczeniami

identyfikuje substancje na podstawie schematów reakcji chemicznych

wykazuje zależność między rozwojem cywilizacji a występowaniem zagrożeń, np. podaje przykłady dziedzin życia, których rozwój powoduje negatywne skutki dla środowiska przyrodniczego

 

Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej. Uczeń:

– opisuje destylację skroplonego powietrza


Atomy i cząsteczki

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– definiuje pojęcie materia

– definiuje pojęcie dyfuzji

– opisuje ziarnistą budowę materii

– opisuje, czym atom różni się od cząsteczki

– definiuje pojęcia: jednostka masy atomowej,

masa atomowa, masa cząsteczkowa

oblicza masę cząsteczkową prostych związków chemicznych

– opisuje i charakteryzuje skład atomu

pierwiastka chemicznego (jądro – protony i neutrony, powłoki elektronowe – elektrony)

– wyjaśni, co to są nukleony

– definiuje pojęcie elektrony walencyjne

– wyjaśnia, co to są liczba atomowa, liczba masowa

ustala liczbę protonów, elektronów, neutronów w atomie danego pierwiastka chemicznego, gdy znane są liczby atomowa i masowa

podaje, czym jest konfiguracja elektronowa

definiuje pojęcie izotop

– dokonuje podziału izotopów

wymienia najważniejsze dziedziny życia,
w których mają zastosowanie izotopy

– opisuje układ okresowy pierwiastków

chemicznych

– podaje treść prawa okresowości

– podaje, kto jest twórcą układu okresowego

pierwiastków chemicznych

odczytuje z układu okresowego podstawowe informacje o pierwiastkach chemicznych

– określa rodzaj pierwiastków (metal, niemetal) i podobieństwo właściwości pierwiastków w grupie

Uczeń:

planuje doświadczenie potwierdzające

ziarnistość budowy materii

wyjaśnia zjawisko dyfuzji

– podaje założenia teorii atomistyczno-

-cząsteczkowej budowy materii

– oblicza masy cząsteczkowe

– opisuje pierwiastek chemiczny jako zbiór atomów o danej liczbie atomowej Z

– wymienia rodzaje izotopów

– wyjaśnia różnice w budowie atomów

izotopów wodoru

wymienia dziedziny życia, w których stosuje się izotopy

– korzysta z układu okresowego pierwiastków

chemicznych

– wykorzystuje informacje odczytane z układu

okresowego pierwiastków chemicznych

– podaje maksymalną liczbę elektronów na

poszczególnych powłokach (K, L, M)

– zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje modele atomów pierwiastków chemicznych

– określa, jak zmieniają się niektóre właściwości pierwiastków w grupie i okresie

Uczeń:

wyjaśnia różnice między pierwiastkiem

a związkiem chemicznym na podstawie założeń teorii atomistyczno-cząsteczkowej budowy materii

oblicza masy cząsteczkowe związków chemicznych

– definiujepojęciemasy atomowej jako średniej mas atomów danego pierwiastka, z uwzględnieniem jego składu izotopowego

– wymienia zastosowania różnych izotopów

– korzysta z informacji zawartych w układzie okresowym pierwiastków chemicznych

– oblicza maksymalną liczbę elektronów

w powłokach

zapisuje konfiguracje elektronowe

– rysuje uproszczone modele atomów

– określa zmianę właściwości pierwiastków
w grupie i okresie

Uczeń:

wyjaśnia związek między podobieństwami właściwości pierwiastków chemicznych zapisanych w tej samej grupie układu okresowego a budową ich atomów i liczbą elektronów walencyjnych

wyjaśnia, dlaczego masy atomowe podanych pierwiastków chemicznych w układzie okresowym nie są liczbami całkowitymi

Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:
oblicza zawartość procentową izotopów w pierwiastku chemicznym

$1-opisuje historię odkrycia budowy atomu i powstania układu okresowego pierwiastków

$1-definiuje pojęcie promieniotwórczość

$1-określa, na czym polegają promieniotwórczość naturalna i sztuczna

$1-definiuje pojęcie reakcja łańcuchowa

$1-wymienia ważniejsze zagrożenia związane z promieniotwórczością

$1-wyjaśnia pojęcie okres półtrwania (okres połowicznego rozpadu)

$1-rozwiązuje zadania związane z pojęciami okres półtrwania i średnia masa atomowa

$1-charakteryzuje rodzaje promieniowania

$1-   wyjaśnia, na czym polegają przemiany α, β

 

Łączenie się atomów. Równania reakcji chemicznych

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

– wymienia typy wiązań chemicznych

– podaje definicje: wiązania kowalencyjnego niespolaryzowanego, wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego, wiązania jonowego

definiuje pojęcia: jon, kation, anion

definiuje pojęcie elektroujemność

posługuje się symbolami pierwiastków chemicznych

podaje, co występuje we wzorze elektronowym

– odróżnia wzór sumaryczny od wzoru

strukturalnego

zapisuje wzory sumaryczne i strukturalne cząsteczek

– definiuje pojęcie wartościowość

– podaje wartościowość pierwiastków

chemicznych w stanie wolnym

odczytuje z układu okresowego

maksymalną wartościowość pierwiastków chemicznych względem wodoru grup 1., 2. i 13.−17.

wyznacza wartościowość pierwiastków

chemicznych na podstawie wzorów

sumarycznych

zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny cząsteczki związku dwupierwiastkowego na podstawie wartościowości pierwiastków chemicznych

określa na podstawie wzoru liczbę atomów

pierwiastków w związku chemicznym

interpretuje zapisy (odczytuje ilościowo i jakościowo proste zapisy), np.: H2, 2 H, 2 H2 itp.

ustala na podstawie wzoru sumarycznego nazwę prostych dwupierwiastkowych związków chemicznych

ustala na podstawie nazwy wzór

sumaryczny prostych

dwupierwiastkowych związków

chemicznych

rozróżnia podstawowe rodzaje reakcji

chemicznych

wskazuje substraty i produkty reakcji chemicznej

podaje treść prawa zachowania masy

podaje treść prawa stałości składu

związku chemicznego

przeprowadza proste obliczenia

z wykorzystaniem prawa zachowania

Uczeń:

opisuje rolę elektronów zewnętrznej powłoki w łączeniu się atomów

odczytuje elektroujemność pierwiastków chemicznych

opisuje sposób powstawania jonów

– określa rodzaj wiązania w prostych

przykładach cząsteczek

− podaje przykłady substancji o wiązaniu

kowalencyjnym i substancji o wiązaniu jonowym

– przedstawia tworzenie się wiązań chemicznych kowalencyjnego i jonowego dla prostych przykładów

określa wartościowość na podstawie układu okresowego pierwiastków

– zapisuje wzory związków chemicznych na podstawie podanej wartościowości lub nazwy pierwiastków chemicznych

podaje nazwę związku chemicznego

na podstawie wzoru

określa wartościowość pierwiastków

w związku chemicznym

– zapisuje wzory cząsteczek, korzystając

z modeli

– wyjaśnia znaczenie współczynnika

stechiometrycznego i indeksu stechiometrycznego

– wyjaśnia pojęcie równania reakcji

chemicznej

– odczytuje proste równania reakcji chemicznych

zapisuje równania reakcji chemicznych

− dobiera współczynniki w równaniach

reakcji chemicznych

Uczeń:

– określa typ wiązania chemicznego

w podanym przykładzie

wyjaśnia na podstawie budowy atomów, dlaczego gazy szlachetne są bardzo mało aktywne chemicznie

– wyjaśnia różnice między typami wiązań chemicznych

opisuje powstawanie wiązań kowalencyjnych dla wymaganych przykładów

opisuje mechanizm powstawania wiązania jonowego

opisuje, jak  wykorzystać elektroujemność do określenia rodzaju wiązania chemicznego w cząsteczce

– wykorzystuje pojęcie wartościowości

odczytuje z układu okresowego

wartościowość pierwiastków

chemicznych grup 1., 2. i 13.−17. (względem wodoru, maksymalną względem tlenu)

– nazywa związki chemiczne na podstawie wzorów sumarycznych i zapisuje wzory na podstawie ich nazw

– zapisuje i odczytuje równania reakcji

chemicznych (o większym stopniu trudności)

– przedstawia modelowy schemat równania reakcji chemicznej

rozwiązuje zadania na podstawie prawa zachowania masy i prawa stałości składu związku chemicznego

dokonuje prostych obliczeń stechiometrycznych

Uczeń:

– wykorzystuje pojęcie elektroujemności do określania rodzaju wiązania w podanych substancjach

–  uzasadnia i udowadnia doświadczalnie, że masa substratów jest równa masie produktów

– rozwiązuje trudniejsze zadania dotyczące poznanych praw (zachowania masy, stałości składu związku chemicznego)

– wskazuje podstawowe różnice między wiązaniami kowalencyjnym a jonowym oraz kowalencyjnym niespolaryzowanym a kowalencyjnym spolaryzowanym

– opisuje zależność właściwości związku chemicznego od występującego w nim wiązania chemicznego

porównuje właściwości związków kowalencyjnych i jonowych (stan skupienia, rozpuszczalność w wodzie, temperatury topnienia i wrzenia, przewodnictwo ciepła i elektryczności)

– zapisuje i odczytuje równania reakcji chemicznych o dużym stopniu trudności

– wykonuje obliczenia stechiometryczne

 

 

Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

$1-opisuje wiązania koordynacyjne i metaliczne

– wykonuje obliczenia na podstawie równania reakcji chemicznej

– wykonuje obliczenia z wykorzystaniem pojęcia wydajność reakcji

– zna pojęcia: mol, masa molowa i objętość molowa i wykorzystuje je w obliczeniach

$1-  określa, na czym polegają reakcje utleniania-redukcji

$1-  definiuje pojęcia: utleniacz i reduktor

$1-zaznacza w zapisie słownym przebiegu reakcji chemicznej procesy utleniania i redukcji oraz utleniacz, reduktor

$1-podaje przykłady reakcji utleniania-redukcji zachodzących w naszym otoczeniu; uzasadnia swój wybór


Woda i roztwory wodne

 

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

charakteryzuje rodzaje wód występujących

w przyrodzie

– podaje, na czym polega obieg wody

w przyrodzie

– podaje przykłady źródeł zanieczyszczenia wód

– wymienia niektóre skutki zanieczyszczeń oraz sposoby walki z nimi

– wymienia stany skupienia wody

– określa, jaką wodę nazywa się wodą destylowaną

– nazywa przemiany stanów skupienia wody

– opisuje właściwości wody

– zapisuje wzory sumaryczny i strukturalny

cząsteczki wody

– definiuje pojęcie dipol

– identyfikuje cząsteczkę wody jako dipol

– wyjaśnia podział substancji na dobrze rozpuszczalne, trudno rozpuszczalne oraz praktycznie nierozpuszczalne w wodzie

podaje przykłady substancji, które

rozpuszczają się i nie rozpuszczają się

w wodzie

– wyjaśnia pojęcia: rozpuszczalnik i substancja

rozpuszczana

projektuje doświadczenie dotyczące rozpuszczalności różnych substancji w wodzie

– definiuje pojęcie rozpuszczalność

– wymienia czynniki, które wpływają

na rozpuszczalność substancji

– określa, co to jest krzywa rozpuszczalności

odczytuje z wykresu rozpuszczalności

rozpuszczalność danej substancji w podanej

temperaturze

– wymienia czynniki wpływające na szybkość

rozpuszczania się substancji stałej w wodzie

– definiuje pojęcia: roztwór właściwy, koloid

i zawiesina

– podaje przykłady substancji tworzących z wodą roztwór właściwy, zawiesinę, koloid

– definiuje pojęcia: roztwór nasycony, roztwór nienasycony, roztwór stężony, roztwór rozcieńczony

– definiuje pojęcie krystalizacja

– podaje sposoby otrzymywania roztworu nienasyconego z nasyconego i odwrotnie

– definiuje stężenie procentowe roztworu

– podaje wzór opisujący stężenie procentowe roztworu

prowadzi proste obliczenia z wykorzystaniem pojęć: stężenie procentowe, masa substancji, masa rozpuszczalnika, masa roztworu

Uczeń:

opisuje budowę cząsteczki wody

– wyjaśnia, co to jest cząsteczka polarna

– wymienia właściwości wody zmieniające

się pod wpływem zanieczyszczeń

– planuje doświadczenie udowadniające, że woda: z sieci wodociągowej i naturalnie występująca w przyrodzie są mieszaninami

proponuje sposoby racjonalnego gospodarowania wodą

tłumaczy, na czym polegają procesy mieszania i rozpuszczania

– określa, dla jakich substancji woda jest

dobrym rozpuszczalnikiem

– charakteryzuje substancje ze względu na ich

rozpuszczalność w wodzie

planuje doświadczenia wykazujące wpływ

różnych czynników na szybkość

rozpuszczania substancji stałych w wodzie

– porównuje rozpuszczalność różnych

substancji w tej samej temperaturze

oblicza ilość substancji, którą można rozpuścić w określonej objętości wody

w podanej temperaturze

– podaje przykłady substancji, które

rozpuszczają się w wodzie, tworząc

roztwory właściwe

podaje przykłady substancji, które nie rozpuszczają się w wodzie, tworząc koloidy lub zawiesiny

– wskazuje różnice między roztworem

właściwym a zawiesiną

opisuje różnice między roztworami:

rozcieńczonym, stężonym, nasyconym

i nienasyconym

– przekształca wzór na stężenie procentowe

roztworu tak, aby obliczyć masę substancji

rozpuszczonej lub masę roztworu

oblicza masę substancji rozpuszczonej lub

masę roztworu, znając stężenie procentowe

roztworu

– wyjaśnia, jak sporządzić roztwór o określonym stężeniu procentowym, np. 100 g 20-procentowego roztworu soli kuchennej

Uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega tworzenie

wiązania kowalencyjnego spolaryzowanego

w cząsteczce wody

– wyjaśnia budowę polarną cząsteczki wody

– określa właściwości wody wynikające z jej

budowy polarnej

przewiduje zdolność różnych substancji do rozpuszczania się w wodzie

– przedstawia za pomocą modeli proces

rozpuszczania w wodzie substancji o budowie polarnej, np. chlorowodoru

– podaje rozmiary cząstek substancji

wprowadzonych do wody i znajdujących się

w roztworze właściwym, koloidzie,

zawiesinie

– wykazuje doświadczalnie wpływ różnych

czynników na szybkość rozpuszczania

substancji stałej w wodzie

– posługuje się wykresem rozpuszczalności

– wykonuje obliczenia z wykorzystaniem

wykresu rozpuszczalności

– oblicza masę wody, znając masę roztworu

i jego stężenie procentowe

– prowadzi obliczenia z wykorzystaniem

pojęcia gęstości

podaje sposoby zmniejszenia lub zwiększenia stężenia roztworu

– oblicza stężenie procentowe roztworu

powstałego przez zagęszczenie i rozcieńczenie

roztworu

oblicza stężenie procentowe roztworu

nasyconego w danej temperaturze

(z wykorzystaniem wykresu rozpuszczalności)

– wymienia czynności prowadzące

do sporządzenia określonej objętości roztworu

o określonym stężeniu procentowym

– sporządza roztwór o określonym stężeniu

procentowym

Uczeń:

– proponuje doświadczenie udowadniające,

że woda jest związkiem wodoru i tlenu

– określa wpływ ciśnienia atmosferycznego na wartość temperatury wrzenia wody

porównuje rozpuszczalność w wodzie związków kowalencyjnych i jonowych

– wykazuje doświadczalnie, czy roztwór jest

nasycony, czy nienasycony

– rozwiązuje z wykorzystaniem gęstości zadania rachunkowe dotyczące stężenia procentowego

– oblicza rozpuszczalność substancji w danej

temperaturze, znając stężenie procentowe jej

roztworu nasyconego w tej temperaturze

– oblicza stężenie roztworu powstałego po zmieszaniu roztworów tej samej substancji o różnych stężeniach

 

Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

– wyjaśnia, na czym polega asocjacja cząsteczek wody

– rozwiązuje zadania rachunkowe na stężenie procentowe roztworu, w którym rozpuszczono mieszaninę substancji stałych

– rozwiązuje zadania z wykorzystaniem pojęcia stężenie molowe


Tlenki i wodorotlenki

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

definiuje pojęcie katalizator

– definiuje pojęcie tlenek

– podaje podział tlenków na tlenki metali i tlenki niemetali

zapisuje równania reakcji otrzymywania tlenków metali i tlenków niemetali

– wymienia zasady BHP dotyczące pracy z zasadami

definiuje pojęcia wodorotlenek i zasada

– odczytuje z tabeli rozpuszczalności, czy wodorotlenek jest rozpuszczalny w wodzie czy też nie

opisuje budowę wodorotlenków

– zna wartościowość grupy wodorotlenowej

– rozpoznaje wzory wodorotlenków

zapisuje wzory sumaryczne wodorotlenków: NaOH, KOH, Ca(OH)2, Al(OH)3, Cu(OH)2

opisuje właściwości oraz zastosowania wodorotlenków: sodu, potasu i wapnia

– łączy nazwy zwyczajowe (wapno palone i wapno gaszone) z nazwami systematycznymi tych związków chemicznych

definiuje pojęcia: elektrolit, nieelektrolit

− definiuje pojęcia:dysocjacja jonowa, wskaźnik

– wymienia rodzaje odczynów roztworów

– podaje barwy wskaźników w roztworze o podanym odczynie

wyjaśnia, na czym polega dysocjacja jonowa zasad

zapisuje równania dysocjacji jonowej zasad (proste przykłady)

podaje nazwy jonów powstałych w wyniku dysocjacji jonowej

odróżnia zasady od innych substancji za pomocą wskaźników

– rozróżnia pojęcia wodorotlenek i zasada

Uczeń:

– podaje sposoby otrzymywania tlenków

opisuje właściwości i zastosowania wybranych tlenków

– podaje wzory i nazwy wodorotlenków

wymienia wspólne właściwości zasad i wyjaśnia, z czego one wynikają

wymienia dwie główne metody otrzymywania wodorotlenków

zapisuje równania reakcji otrzymywania wodorotlenku sodu, potasu i wapnia

– wyjaśnia pojęcia woda wapienna, wapno palone i wapno gaszone

odczytuje proste równania dysocjacji jonowej zasad

definiuje pojęcie odczyn zasadowy

bada odczyn

– zapisuje obserwacje do przeprowadzanych na lekcji doświadczeń

Uczeń:

wyjaśnia pojęcia wodorotlenek i zasada

– wymienia przykłady wodorotlenków i zasad

– wyjaśnia, dlaczego podczas pracy z zasadami należy zachować szczególną ostrożność

wymienia poznane tlenki metali, z których
   otrzymać zasady

zapisuje równania reakcji otrzymywania wybranego wodorotlenku

planuje doświadczenia, w których wyniku można otrzymać wodorotlenki sodu, potasu lub wapnia

planuje sposób otrzymywania wodorotlenków nierozpuszczalnych w wodzie

zapisuje i odczytuje równania dysocjacji jonowej zasad

określa odczyn roztworu zasadowego i uzasadnia to

– opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

opisuje zastosowania wskaźników

planuje doświadczenie, które umożliwi zbadanie odczynu produktów używanych w życiu codziennym

Uczeń:

zapisuje wzór sumaryczny wodorotlenku dowolnego metalu

planuje doświadczenia, w których wyniku można otrzymać różne wodorotlenki, także praktycznie nierozpuszczalne w wodzie

zapisuje równania reakcji otrzymywania różnych wodorotlenków

identyfikuje wodorotlenki na podstawie podanych informacji

– odczytuje równania reakcji chemicznych

 

Przykłady wiadomości i umiejętności wykraczające poza treści wymagań podstawy programowej; ich spełnienie może być warunkiem wystawienia oceny celującej.
Uczeń:

opisuje i bada właściwości wodorotlenków amfoterycznych

 

KLASA VIII WYMAGANIA EDUKACYJNE

 

Wymagania programowe na poszczególne oceny przygotowana na podstawie treści zawartych w podstawie programowej, programie nauczania oraz podręczniku dla klasy ósmej szkoły podstawowej Chemia Nowej Ery

Wyróżnione wymagania programowe odpowiadają wymaganiom ogólnym i szczegółowym zawartym w treściach nauczania podstawy programowej.

 

VII. Kwasy

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

$1- wymienia zasady bhp dotyczące obchodzenia się z kwasami

$1-zalicza kwasy do elektrolitów

$1-definiuje pojęcie kwasy zgodnie z teorią Arrheniusa

$1-opisuje budowę kwasów

$1-opisuje różnice w budowie kwasów beztlenowych i kwasów tlenowych

$1-zapisuje wzory sumaryczne kwasów: HCl, H2S, H2SO4, H2SO3, HNO3, H2CO3, H3PO4

$1-zapisuje wzory strukturalne kwasów beztlenowych

$1-podaje nazwy poznanych kwasów

$1- wskazuje wodór i resztę kwasową we wzorze kwasu

$1- wyznacza wartościowość reszty kwasowej

$1- wyjaśnia, jak można otrzymać np. kwas chlorowodorowy, siarkowy(IV)

$1- wyjaśnia, co to jest tlenek kwasowy

$1-opisuje właściwości kwasów, np.: chlorowodorowego, azotowego(V) i siarkowego(VI)

$1- stosuje zasadę rozcieńczania kwasów

$1- opisuje podstawowe zastosowania kwasów: chlorowodorowego, azotowego(V) i siarkowego(VI)

$1- wyjaśnia, na czym polega dysocjacja jonowa (elektrolityczna) kwasów

$1- definiuje pojęcia: jon, kation i anion

$1-zapisuje równania reakcji dysocjacji jonowej kwasów (proste przykłady)

$1-wymienia rodzaje odczynu roztworu

$1-wymienia poznane wskaźniki

$1-określa zakres pH i barwy wskaźników dla poszczególnych odczynów

$1- rozróżnia doświadczalnie odczyny roztworów za pomocą wskaźników

$1-wyjaśnia pojęcie kwaśne opady

$1-oblicza masy cząsteczkowe HCl i H2S

Uczeń:

$1- udowadnia, dlaczego w nazwie danego kwasu pojawia się wartościowość

$1- zapisuje wzory strukturalne poznanych kwasów

$1- wymienia metody otrzymywania kwasów tlenowych i kwasów beztlenowych

$1- zapisuje równania reakcji otrzymywania poznanych kwasów

$1- wyjaśnia pojęcie tlenek kwasowy

$1- wskazuje przykłady tlenków kwasowych

$1- opisuje właściwości poznanych kwasów

$1- opisuje zastosowaniapoznanych kwasów

$1- wyjaśnia pojęcie dysocjacja jonowa

$1- zapisuje wybrane równania reakcji dysocjacji jonowej kwasów

$1- nazywa kation H+ i aniony reszt kwasowych

$1- określa odczyn roztworu (kwasowy)

$1- wymienia wspólne właściwości kwasów

$1- wyjaśnia, z czego wynikają wspólne właściwości kwasów

$1- zapisuje obserwacje z przeprowadzanych doświadczeń

$1-posługuje się skalą pH

$1-bada odczyn i pH roztworu

$1-wyjaśnia, jak powstają kwaśne opady

$1-podaje przykłady skutków kwaśnych opadów

$1-oblicza masy cząsteczkowe kwasów

$1-oblicza zawartość procentową pierwiastków chemicznych w cząsteczkach kwasów

Uczeń:

$1- zapisuje równania reakcji otrzymywania wskazanego kwasu

$1- wyjaśnia, dlaczego podczas pracy ze stężonymi roztworami kwasów należy zachować szczególną ostrożność

$1- projektuje doświadczenia, w wyniku których można otrzymać omawiane na lekcjach kwasy

$1-wymienia poznane tlenki kwasowe

$1- wyjaśnia zasadę bezpiecznego rozcieńczania stężonego roztworu kwasu siarkowego(VI)

$1- planuje doświadczalne wykrycie białka w próbce żywności (np.: w serze, mleku, jajku)

$1- opisuje reakcję ksantoproteinową

$1- zapisuje i odczytuje równania reakcji dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) kwasów

$1- zapisuje i odczytuje równania reakcji dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) w formie stopniowej dla H2S, H2CO3

$1-określa kwasowy odczyn roztworu na podstawie znajomości jonów obecnych w badanym roztworze

$1-opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

$1-podaje przyczyny odczynu roztworów: kwasowego, zasadowego, obojętnego

$1-interpretuje wartość pH w ujęciu jakościowym (odczyny: kwasowy, zasadowy, obojętny)

$1-opisuje zastosowania wskaźników

$1-planuje doświadczenie, które pozwala zbadać pH produktów występujących w życiu codziennym

$1-rozwiązuje zadania obliczeniowe o wyższym stopniu trudności

$1-analizuje proces powstawania i skutki kwaśnych opadów

$1-proponuje niektóre sposoby ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

Uczeń:

$1- zapisuje wzór strukturalny kwasu nieorganicznego o podanym wzorze sumarycznym

$1- nazywa dowolny kwas tlenowy (określenie wartościowości pierwiastków chemicznych, uwzględnienie ich w nazwie)

$1-projektuje i przeprowadza doświadczenia, w których wyniku można otrzymać kwasy

$1-identyfikuje kwasy na podstawie podanych informacji

$1- odczytuje równania reakcji chemicznych

$1- rozwiązuje zadania obliczeniowe o wyższym stopniu trudności

$1-proponuje sposoby ograniczenia powstawania kwaśnych opadów

$1-wyjaśnia pojęcie skala pH


VIII. Sole

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

$1-opisuje budowę soli

$1-tworzy i zapisuje wzory sumaryczne soli (np. chlorków, siarczków)

$1-wskazuje metal i resztę kwasową we wzorze soli

$1-tworzy nazwy soli na podstawie wzorów sumarycznych (proste przykłady)

$1-tworzy i zapisuje wzory sumaryczne soli na podstawie ich nazw (np. wzory soli kwasów: chlorowodorowego, siarkowodorowego i metali, np. sodu, potasu i wapnia)

$1-wskazuje wzory soli wśród wzorów różnych związków chemicznych

$1-definiuje pojęcie dysocjacja jonowa (elektrolityczna) soli

$1-dzieli sole ze względu na ich rozpuszczalność w wodzie

$1-ustala rozpuszczalność soli w wodzie na podstawie tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie

$1-zapisuje równania reakcji dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) soli rozpuszczalnych w wodzie (proste przykłady)

$1-podaje nazwy jonów powstałych w wyniku dysocjacji jonowej soli (proste przykłady)

$1-opisuje sposób otrzymywania soli trzema podstawowymi metodami (kwas + zasada, metal + kwas, tlenek metalu + kwas)

$1-zapisuje cząsteczkowo równania reakcji otrzymywania soli (proste przykłady)

$1-definiuje pojęcia reakcja zobojętnianiareakcja strąceniowa

$1-odróżnia zapis cząsteczkowy od zapisu jonowego równania reakcji chemicznej

$1-określa związek ładunku jonu z wartościowością metalu i reszty kwasowej

$1-podaje przykłady zastosowań najważniejszych soli

Uczeń:

$1-wymienia cztery najważniejsze sposoby otrzymywania soli

$1-podaje nazwy i wzory soli (typowe przykłady)

$1-zapisuje równania reakcji zobojętniania w formach: cząsteczkowej, jonowej oraz jonowej skróconej

$1-podaje nazwy jonów powstałych w wyniku dysocjacji jonowej soli

$1-odczytuje równania reakcji otrzymywania soli (proste przykłady)

$1-korzysta z tabeli rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania soli (reakcja strąceniowa) w formach cząsteczkowej i jonowej (proste przykłady)

$1-zapisuje i odczytuje wybrane równania reakcji dysocjacji jonowej soli

$1-dzieli metale ze względu na ich aktywność chemiczną (szereg aktywności metali)

$1-opisuje sposoby zachowania się metali w reakcji z kwasami (np. miedź i magnez w reakcji z kwasem chlorowodorowym)

$1-zapisuje obserwacje z doświadczeń przeprowadzanych na lekcji

wymienia zastosowania najważniejszych soli

Uczeń:

$1-tworzy i zapisuje nazwy i wzory soli: chlorków, siarczków, azotanów(V), siarczanów(IV), siarczanów(VI), węglanów, fosforanów(V) (ortofosforanów(V))

$1-zapisuje i odczytuje równania dysocjacji jonowej (elektrolitycznej) soli

$1-otrzymuje sole doświadczalnie

$1-wyjaśnia przebieg reakcji zobojętniania i reakcji strąceniowej

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania soli

$1-ustala, korzystając z szeregu aktywności metali, które metale reagują z kwasami według schematu: metal + kwas ® sól + wodór

$1-projektuje i przeprowadza reakcję zobojętniania (HCl + NaOH)

$1-swobodnie posługuje się tabelą rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie

$1-projektuje doświadczenia pozwalające otrzymać substancje trudno rozpuszczalne i praktycznie nierozpuszczalne (sole i wodorotlenki) w reakcjach strąceniowych

$1-zapisuje odpowiednie równania reakcji w formie cząsteczkowej i jonowej (reakcje otrzymywania substancji trudno rozpuszczalnych i praktycznie nierozpuszczalnych w reakcjach strąceniowych)

$1-podaje przykłady soli występujących w przyrodzie

$1-wymienia zastosowania soli

$1-opisuje doświadczenia przeprowadzane na lekcjach (schemat, obserwacje, wniosek)

Uczeń:

$1-wymienia metody otrzymywania soli

$1-przewiduje, czy zajdzie dana reakcja chemiczna (poznane metody, tabela rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie, szereg aktywności metali)

$1-zapisuje i odczytuje równania reakcji otrzymywania dowolnej soli

$1-wyjaśnia, jakie zmiany zaszły w odczynie roztworów poddanych reakcji zobojętniania

$1-proponuje reakcję tworzenia soli trudno rozpuszczalnej i praktycznie nierozpuszczalnej

$1-przewiduje wynik reakcji strąceniowej

$1-identyfikuje sole na podstawie podanych informacji

$1-podaje zastosowania reakcji strąceniowych

$1-projektuje i przeprowadza doświadczenia dotyczące otrzymywania soli

$1-przewiduje efekty zaprojektowanych doświadczeń dotyczących otrzymywania soli (różne metody)

$1-opisuje zaprojektowane doświadczenia

 

IX. Związki węgla z wodorem

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

$1-wyjaśnia pojęcie związki organiczne

$1-podaje przykłady związków chemicznych zawierających węgiel

$1- wymienia naturalne źródła węglowodorów

$1-wymienia nazwy produktów destylacji ropy naftowej i podaje przykłady ich zastosowania

$1-stosuje zasady bhp w pracy z gazem ziemnym oraz produktami przeróbki ropy naftowej

$1-definiuje pojęcie węglowodory

$1-definiuje pojęcie szereg homologiczny

$1-definiuje pojęcia: węglowodory nasycone, węglowodory nienasycone, alkany, alkeny, alkiny

$1-zalicza alkany do węglowodorów nasyconych, a alkeny i alkiny – do nienasyconych

$1-zapisuje wzory sumaryczne: alkanów, alkenów i alkinów o podanej liczbie atomów węgla

$1-rysuje wzory strukturalne i półstrukturalne (grupowe): alkanów, alkenów i alkinów o łańcuchach prostych (do pięciu atomów węgla w cząsteczce)

$1-podaje nazwy systematyczne alkanów (do pięciu atomów węgla w cząsteczce)

$1- podaje wzory ogólne: alkanów, alkenów i alkinów

$1-podaje zasady tworzenia nazw alkenów i alkinów

$1-przyporządkowuje dany węglowodór do odpowiedniego szeregu homologicznego

$1-opisuje budowę i występowanie metanu

$1-opisuje właściwości fizyczne i chemiczne metanu, etanu

$1-wyjaśnia, na czym polegają spalanie całkowite i spalanie niecałkowite

$1-zapisuje równania reakcji spalania całkowitego i spalania niecałkowitego metanu, etanu

$1-podaje wzory sumaryczne i strukturalne etenu i etynu

$1- opisuje najważniejsze właściwości etenu i etynu

$1-definiuje pojęcia: polimeryzacja, monomerpolimer

$1-opisuje najważniejsze zastosowania metanu, etenu i etynu

$1-opisuje wpływ węglowodorów nasyconych i węglowodorów nienasyconych na wodę bromową (lub rozcieńczony roztwór manganianu(VII) potasu)

Uczeń:

$1-wyjaśnia pojęcie szereg homologiczny

$1-tworzy nazwy alkenów i alkinów na podstawie nazw odpowiednich alkanów

$1-zapisuje wzory: sumaryczne, strukturalne i półstrukturalne (grupowe); podaje nazwy: alkanów, alkenów i alkinów

$1-buduje model cząsteczki: metanu, etenu, etynu

$1-wyjaśnia różnicę między spalaniem całkowitym a spalaniem niecałkowitym

$1-opisuje właściwości fizyczne i chemiczne (spalanie) alkanów (metanu, etanu) oraz etenu i etynu

$1-zapisuje i odczytuje równania reakcji spalania metanu, etanu, przy dużym i małym dostępie tlenu

$1-pisze równaniareakcji spalaniaetenu i etynu

$1-porównuje budowę etenu i etynu

$1-wyjaśnia, na czym polegają reakcje przyłączania i polimeryzacji

$1-opisuje właściwości i niektóre zastosowania polietylenu

$1-wyjaśnia, jak można doświadczalnie odróżnić węglowodory nasycone od węglowodorów nienasyconych, np. metan od etenu czy etynu

$1-wyjaśnia, od czego zależą właściwości węglowodorów

$1-wykonuje proste obliczenia dotyczące węglowodorów

$1-podaje obserwacje do wykonywanych na lekcji doświadczeń

Uczeń:

$1-tworzy wzory ogólne alkanów, alkenów, alkinów (na podstawie wzorów kolejnych związków chemicznych w danym szeregu homologicznym)

$1-proponuje sposób doświadczalnego wykrycia produktów spalania węglowodorów

$1-zapisuje równania reakcji spalania alkanów przy dużym i małym dostępie tlenu

$1-zapisuje równania reakcji spalaniaalkenów i alkinów

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania etynu

$1-odczytuje podane równania reakcji chemicznej

$1-zapisuje równania reakcji etenu i etynu z bromem, polimeryzacji etenu

$1-opisuje rolę katalizatora w reakcji chemicznej

$1-wyjaśnia zależność między długością łańcucha węglowego a właściwościami fizycznymi alkanów (np. stanem skupienia, lotnością, palnością, gęstością, temperaturą topnienia i wrzenia)

$1-wyjaśnia, co jest przyczyną większej reaktywności węglowodorów nienasyconych w porównaniu z węglowodorami nasyconymi

$1-opisuje właściwości i zastosowania polietylenu

$1-projektuje doświadczenie chemiczneumożliwiające odróżnienie węglowodorów nasyconych od węglowodorów nienasyconych

$1-opisuje przeprowadzane doświadczenia chemiczne

$1-wykonuje obliczenia związane z węglowodorami

$1-wyszukuje informacje na temat zastosowań alkanów, etenu i etynu; wymienia je

$1-zapisuje równanie reakcji polimeryzacji etenu

Uczeń:

$1-analizuje właściwości węglowodorów

$1-porównuje właściwości węglowodorów nasyconych i węglowodorów nienasyconych

$1-wyjaśnia zależność między długością łańcucha węglowego a właściwościami fizycznymi alkanów

$1-opisuje wpływ wiązania wielokrotnego w cząsteczce węglowodoru na jego reaktywność

$1-zapisuje równania reakcji przyłączania (np. bromowodoru, wodoru, chloru) do węglowodorów zawierających wiązanie wielokrotne

$1-projektuje doświadczenia chemiczne dotyczące węglowodorów

$1-projektuje i przeprowadza doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie węglowodorów nasyconych od węglowodorów nienasyconych

$1-stosuje zdobytą wiedzę do rozwiązywania zadań obliczeniowych o wysokim stopniu trudności

$1-analizuje znaczenie węglowodorów w życiu codziennym


X. Pochodne węglowodorów

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

$1-dowodzi, że alkohole, kwasy karboksylowe, estry i aminokwasy są pochodnymi węglowodorów

$1-opisuje budowę pochodnych węglowodorów (grupa węglowodorowa + grupa funkcyjna)

$1-wymienia pierwiastki chemiczne wchodzące w skład pochodnych węglowodorów

$1-zalicza daną substancję organiczną do odpowiedniej grupy związków chemicznych

$1-wyjaśnia, co to jest grupa funkcyjna

$1-zaznacza grupy funkcyjne w alkoholach, kwasach karboksylowych, estrach, aminokwasach; podaje ich nazwy

$1-zapisuje wzory ogólne alkoholi, kwasów karboksylowych i estrów

$1-dzieli alkohole na monohydroksylowe i polihydroksylowe

$1-zapisuje wzory sumaryczne i rysuje wzory półstrukturalne (grupowe), strukturalne alkoholimonohydroksylowych o łańcuchach prostych zawierających do trzech atomów węgla w cząsteczce

$1-wyjaśnia, co to są nazwy zwyczajowe i nazwy systematyczne

$1-tworzy nazwy systematyczne alkoholimonohydroksylowych o łańcuchach prostych zawierających do trzech atomów węgla w cząsteczce, podaje zwyczajowe (metanolu, etanolu)

$1-rysuje wzory półstrukturalne (grupowe), strukturalne kwasów monokarboksylowych o łańcuchach prostych zawierających do dwóch atomów węgla w cząsteczce; podaje ich nazwy systematyczne i zwyczajowe (kwasu metanowego i kwasu etanowego)

$1-zaznacza resztę kwasową we wzorze kwasu karboksylowego

$1-opisuje najważniejsze właściwości metanolu, etanolu i glicerolu oraz kwasów etanowego i metanowego

$1-bada właściwości fizyczne glicerolu

$1-zapisuje równanie reakcji spalania metanolu

$1-opisuje podstawowe zastosowania etanolu i kwasu etanowego

$1-dzieli kwasy karboksylowe na nasycone i nienasycone

$1-wymienia najważniejsze kwasy tłuszczowe

$1-opisuje najważniejsze właściwości długołańcuchowych kwasów karboksylowych (stearynowego i oleinowego)

$1-definiuje pojęcie mydła

$1-wymienia związki chemiczne, które są substratami reakcji estryfikacji

$1-definiuje pojęcie estry

$1-wymienia przykłady występowania estrów w przyrodzie

$1-opisuje zagrożenia związane z alkoholami (metanol, etanol)

$1-wśród poznanych substancji wskazuje te, które mają szkodliwy wpływ na organizm

$1-omawia budowę i właściwości aminokwasów (na przykładzie glicyny)

$1-podaje przykłady występowania aminokwasów

$1-wymienia najważniejsze zastosowania poznanych związków chemicznych (np. etanol, kwas etanowy, kwas stearynowy)

Uczeń:

$1-zapisuje nazwy i wzory omawianych grup funkcyjnych

$1-wyjaśnia, co to są alkohole polihydroksylowe

$1-zapisuje wzory i podaje nazwy alkoholi monohydroksylowych o łańcuchach prostych (zawierających do pięciu atomów węgla w cząsteczce)

$1-zapisuje wzory sumaryczny i półstrukturalny (grupowy) propano-1,2,3-triolu (glicerolu)

$1-uzasadnia stwierdzenie, że alkohole i kwasy karboksylowe tworzą szeregi homologiczne

$1-podaje odczyn roztworu alkoholu

$1-opisuje fermentację alkoholową

$1-zapisuje równania reakcji spalania etanolu

$1-podaje przykłady kwasów organicznych występujących w przyrodzie (np. kwasy: mrówkowy, szczawiowy, cytrynowy) i wymienia ich zastosowania

$1-tworzy nazwy prostych kwasów karboksylowych (do pięciu atomów węgla w cząsteczce) i zapisuje ich wzory sumaryczne i strukturalne

$1-podaje właściwości kwasów metanowego (mrówkowego) i etanowego (octowego)

$1-bada wybrane właściwości fizyczne kwasu etanowego (octowego)

$1-opisuje dysocjację jonową kwasów karboksylowych

$1-bada odczyn wodnego roztworu kwasu etanowego (octowego)

$1- zapisuje równania reakcjispalania i reakcji dysocjacji jonowej kwasów metanowegoi etanowego

$1- zapisuje równania reakcji kwasów metanowegoi etanowego z metalami, tlenkami metali i wodorotlenkami

$1-podaje nazwy soli pochodzących od kwasów metanowego i etanowego

$1-podaje nazwy długołańcuchowych kwasów monokarboksylowych (przykłady)

$1-zapisuje wzory sumaryczne kwasów: palmitynowego, stearynowego i oleinowego

$1-wyjaśnia, jak można doświadczalnie udowodnić, że dany kwas karboksylowy jest kwasem nienasyconym

$1-podaje przykłady estrów

$1-wyjaśnia, na czym polega reakcja estryfikacji

$1-tworzy nazwy estrów pochodzących od podanych nazw kwasów i alkoholi (proste przykłady)

$1-opisuje sposób otrzymywania wskazanego estru (np. octanu etylu)

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania estru (proste przykłady, np. octanu metylu)

$1-wymienia właściwości fizyczne octanu etylu

$1- opisuje negatywne skutki działania etanolu na organizm

$1-bada właściwości fizyczne omawianych związków

$1-zapisuje obserwacje z wykonywanych doświadczeń chemicznych

Uczeń:

$1-wyjaśnia, dlaczego alkohol etylowy ma odczyn obojętny

$1-wyjaśnia, w jaki sposób tworzy się nazwę systematyczną glicerolu

$1-zapisuje równania reakcji spalania alkoholi

$1-podaje nazwy zwyczajowe i systematyczne alkoholi i kwasów karboksylowych

$1-wyjaśnia, dlaczego niektóre wyższe kwasy karboksylowe nazywa się kwasami tłuszczowymi

$1-porównuje właściwości kwasów organicznych i nieorganicznych

$1-bada i opisuje wybrane właściwości fizyczne i chemiczne kwasu etanowego (octowego)

$1-porównuje właściwości kwasów karboksylowych

$1-opisuje proces fermentacji octowej

$1-dzieli kwasy karboksylowe

$1-zapisuje równania reakcji chemicznych kwasów karboksylowych

$1-podaje nazwy soli kwasów organicznych

$1-określa miejsce występowania wiązania podwójnego w cząsteczce kwasu oleinowego

$1-podaje nazwy i rysuje wzory półstrukturalne (grupowe) długołańcuchowych kwasów monokarboksylowych (kwasów tłuszczowych) nasyconych (palmitynowego, stearynowego) i nienasyconego (oleinowego)

$1-projektuje doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie kwasu oleinowego od kwasów palmitynowego lub stearynowego

$1- zapisuje równania reakcji chemicznych prostych kwasów karboksylowych z alkoholami monohydroksylowymi

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania podanych estrów

$1-tworzy wzory estrów na podstawie nazw kwasów i alkoholi

$1-tworzy nazwy systematyczne i zwyczajowe estrów na podstawie nazw odpowiednich kwasów karboksylowych i alkoholi

$1-zapisuje wzór poznanego aminokwasu

$1- opisuje budowę oraz wybrane właściwości fizyczne i chemiczne aminokwasów na przykładzie kwasu aminooctowego (glicyny)

$1- opisuje właściwościomawianych związków chemicznych

$1- wymienia zastosowania: metanolu, etanolu, glicerolu, kwasu metanowego, kwasu octowego

$1-bada niektóre właściwości fizyczne i chemiczne omawianych związków

$1-opisuje przeprowadzone doświadczenia chemiczne

Uczeń:

$1-proponuje doświadczenie chemiczne do podanego tematu z działu Pochodne węglowodorów

$1-opisuje doświadczenia chemiczne (schemat, obserwacje, wniosek)

$1-przeprowadza doświadczenia chemiczne do działu Pochodne węglowodorów

$1-zapisuje wzory podanych alkoholi i kwasów karboksylowych

$1-zapisuje równania reakcji chemicznych alkoholi, kwasów karboksylowych o wyższym stopniu trudności (np. więcej niż pięć atomów węgla w cząsteczce)

$1-wyjaśnia zależność między długością łańcucha węglowego a stanem skupienia i reaktywnością alkoholi oraz kwasów karboksylowych

$1-zapisuje równania reakcji otrzymywania estru o podanej nazwie lub podanym wzorze

$1-planuje i przeprowadza doświadczenie pozwalające otrzymać ester o podanej nazwie

$1-opisuje właściwości estrów w aspekcie ich zastosowań

$1-przewiduje produkty reakcji chemicznej

$1-identyfikuje poznane substancje

$1-omawia szczegółowo przebieg reakcji estryfikacji

$1-omawia różnicę między reakcją estryfikacji a reakcją zobojętniania

$1-zapisuje równania reakcji chemicznych w formach: cząsteczkowej, jonowej i skróconej jonowej

$1-analizuje konsekwencje istnienia dwóch grup funkcyjnych w cząsteczce aminokwasu

$1-zapisuje równanie kondensacji dwóch cząsteczek glicyny

$1-opisuje mechanizm powstawania wiązania peptydowego

$1-rozwiązuje zadania dotyczące pochodnych węglowodorów (o dużym stopniu trudności)

XI. Substancje o znaczeniu biologicznym

Ocena dopuszczająca

[1]

Ocena dostateczna

[1 + 2]

Ocena dobra

[1 + 2 + 3]

Ocena bardzo dobra

[1 + 2 + 3 + 4]

Uczeń:

$1-wymienia główne pierwiastki chemiczne wchodzące w skład organizmu

$1-wymienia podstawowe składniki żywności i miejsca ich występowania

$1-wymienia pierwiastki chemiczne, których atomy wchodzą w skład cząsteczek:tłuszczów, cukrów (węglowodanów) i białek

$1-dzieli tłuszcze ze względu na: pochodzenie i stan skupienia

$1-zalicza tłuszcze do estrów

$1-wymienia rodzaje białek

$1-dzieli cukry (sacharydy) na cukry proste i cukry złożone

$1- definiuje białka jako związki chemiczne powstające z aminokwasów

$1-wymienia przykłady: tłuszczów, sacharydów i białek

$1-wyjaśnia, co to są węglowodany

$1-wymienia przykłady występowania celulozy i skrobi w przyrodzie

$1-podaje wzory sumaryczne: glukozy i fruktozy, sacharozy, skrobi i celulozy

$1- wymienia zastosowania poznanych cukrów

$1-wymienia najważniejsze właściwości omawianych związków chemicznych

$1-definiuje pojęcia: denaturacja, koagulacja, żel, zol

$1-wymienia czynniki powodujące denaturację białek

$1-podaje reakcje charakterystyczne białek i skrobi

$1-opisuje znaczenie: wody, tłuszczów, białek, sacharydów, witamin i mikroelementów dla organizmu

$1-wyjaśnia, co to są związki wielkocząsteczkowe; wymienia ich przykłady

$1-wymienia funkcje podstawowych składników odżywczych

Uczeń:

$1-wyjaśnia rolę składników odżywczych w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu

$1-opisuje budowę cząsteczki tłuszczu jako estru glicerolu i kwasów tłuszczowych

$1-opisuje wybrane właściwości fizyczne tłuszczów

$1-opisuje wpływ oleju roślinnego na wodę bromową

$1-wyjaśnia, jak można doświadczalnie odróżnić tłuszcze nienasycone od tłuszczów nasyconych

$1-opisuje właściwości białek

$1- wymienia czynniki powodujące koagulację białek

$1-opisuje właściwości fizyczne: glukozy, fruktozy, sacharozy, skrobi i celulozy

$1-bada właściwości fizyczne wybranych związków chemicznych (glukozy, fruktozy, sacharozy, skrobi i celulozy)

$1- zapisuje równanie reakcji sacharozy z wodą za pomocą wzorów sumarycznych

$1-opisuje przebieg reakcji chemicznej skrobi z wodą

$1-wykrywa obecność skrobi i białka w produktach spożywczych

Uczeń:

$1-podaje wzór ogólny tłuszczów

$1-omawia różnice w budowie tłuszczów stałych i tłuszczów ciekłych

$1-wyjaśnia, dlaczego olej roślinny odbarwia wodę bromową

$1- definiuje białka jako związki chemiczne powstające w wyniku kondensacji aminokwasów

$1-definiuje pojęcia: peptydy, peptyzacja, wysalanie białek

$1-opisuje różnice w przebiegu denaturacji i koagulacji białek

$1-wyjaśnia, co to znaczy, że sacharoza jest disacharydem

$1-wymienia różnice we właściwościach fizycznych skrobi i celulozy

$1-zapisuje poznane równania reakcji sacharydów z wodą

$1-definiuje pojęcie wiązanie peptydowe

$1-projektuje i przeprowadza doświadczenie chemiczne umożliwiające odróżnienie tłuszczu nienasyconego od tłuszczu nasyconego

$1-projektuje doświadczenia chemiczne umożliwiające wykrycie białka za pomocą stężonego roztworu kwasu azotowego(V)

$1-planuje doświadczenia chemiczne umożliwiające badanie właściwości omawianych związków chemicznych

$1-opisuje przeprowadzone doświadczenia chemiczne

$1-opisuje znaczenie i zastosowania skrobi, celulozy i innych poznanych związków chemicznych

Uczeń:                        

$1-podaje wzór tristearynianu glicerolu

$1-projektuje i przeprowadza doświadczenia chemiczne umożliwiające wykrycie białka

$1-wyjaśnia, na czym polega wysalanie białek

$1-wyjaśnia, dlaczego skrobia i celuloza są polisacharydami

$1-wyjaśnia, co to są dekstryny

$1-omawia przebieg reakcji chemicznej skrobi z wodą

$1-planuje i przeprowadza doświadczenie chemiczne weryfikujące postawioną hipotezę

$1-identyfikuje poznane substancje