W dzisiejszych czasach nie wątpimy już w konieczność uczenia się języków obcych. Nie dziwi nawet fakt, że coraz więcej polskich dzieci rozpoczyna naukę języka angielskiego w bardzo wczesnym wieku. Aby nauczanie dzieci było efektywne, należy sprostać ich naturalnym potrzebom wynikającym z etapu rozwoju intelektualnego, emocjonalnego oraz społecznego, na którym się znajdują. Obecnie wiemy, że małe dzieci uczą się inaczej niż młodzież i dorośli. Aby przybliżyć rodzicom i opiekunom małych uczniów nowoczesne zasady nauczania języka angielskiego, przedstawiono poniżej najważniejsze elementy nauczania skoncentrowanego na dziecku i jego rozwoju.

Dzieci uczą się dzięki rozumieniu pewnych sytuacji, dopiero później przez rozumienie znaczenia konkretnych słów, zwrotów, zdań czy dłuższych wypowiedzi. Zrozumienie to wypływa z ich życiowych doświadczeń, poznania przy pomocy zmysłów oraz z niezwykle bogatej wyobraźni. Metody i techniki nauczania wczesnoszkolnego powinny być tak dobierane, aby właśnie wykorzystać naturalne ich potrzeby i wynikające z ich wieku zdolności i umiejętności. Odkrywanie fascynującego świata języka angielskiego gwarantuje solidne jego podstawy, pewność siebie, entuzjazm a przede wszystkim motywacje do dalszej nauki. Ponadto koncentrowanie się na osobie samego ucznia, angażując go emocjonalnie w naukę, rozwija jego zdolności językowe i percepcyjne.

W klasach 1-3 szkoły podstawowej największy nacisk położony jest na przyswajanie języka, na naukę przy okazji, nie do końca świadomą. W miarę rozwoju uczniów program, odpowiednio przystosowany do tempa pracy dzieci i umiarkowanie stopniujący trudności, zapewnia uczniom najpierw bierne osłuchanie się ze strukturami leksykalno gramatycznymi, a potem ich czynne użycie. Nauka poprzez doświadczanie nowej wiedzy całym sobą, wymaga zaangażowania wszystkich zmysłów: wzroku, słuchu, dotyku, węchu, a nawet smaku. Jednocześnie dziecko poznaje siebie i świat wokół, a więc ucząc się nowego języka, wszechstronnie się rozwija. Specjalne techniki pracy z dziećmi umożliwiają ćwiczenie nowych umiejętności, np. ćwiczenie umiejętności motorycznych rozpoczynamy od pisania cyfr po śladzie, natomiast zakreślanie obrazków lub cyfr w powietrzu pozwala na ćwiczenie wyobraźni oraz myślenia przestrzennego.

Na samym początku nauki, największy nacisk skupiony jest na słuchaniu ze zrozumieniem i na podstawach mówienia. Na wyższych etapach stopniowo wprowadzane jest czytanie i pisanie. Znane już dzieciom słowa prezentowane są z ich graficznym zapisem w języku angielskim. Na tym etapie nie jest potrzebna dzieciom umiejętność nazywania poszczególnych liter. Próba odczytywania wyrazów litera po literze byłaby szczególnie myląca dla polskich dzieci, które od początku swojej przygody z językiem obcym powinny być świadome różnic pomiędzy zapisem i wymową. Należy jednak pamiętać, że dzieci na początku raczej wyrazy rozpoznają, nie czytają. Obejmują wzrokiem cały wyraz i kojarzą go z obrazkiem umieszczonym tuż przy zapisie. Rozwijanie umiejętności pisania odbywa się stopniowo. Dzieci piszą podstawowe słowa jedynie po śladzie. Ma to na celu rozwijanie umiejętności motorycznych dziecka. Z biegiem kursu dzieci zaczynają pisać samodzielnie.

Najmłodsi uczniowie wymagają nieustannych powtórek materiału. Należy łączyć nowy i przerobiony materiał w atrakcyjnych dla dzieci formach ćwiczeń i gier. Pozwala to na nieustanne ćwiczenie pamięci i utrwalanie zapamiętanych wcześniej słów i zwrotów. Ponadto dzieci sześcio-, siedmioletnie nie potrafią się skoncentrować na wykonaniu zadania przez dłuższy czas. Najlepiej gdy dziecko jest zajęte kilkoma krótszymi ćwiczeniami, wymagającymi skupienia oraz kilkoma dłuższymi i łatwiejszymi. Istotne jest, by powtórki oparte były na wszechstronnym wykorzystaniu zmysłów: wzroku (obrazki lub przedmioty, bezgłośne mówienie i czytanie z ust), słuchu (piosenki, nagrania lub rozmowa z nauczycielem

oraz innymi uczniami, gra w głuchy telefon), dotyku (dotykanie i zgadywanie przedmiotów ukrytych w worku) oraz na ćwiczeniu ekspresji ciała (odgrywanie scenek). Ważna jest też świadomość, że są dzieci o różnych osobowościach i temperamencie. Niektóre są żywe, śmiałe, potrafią bez żadnych wewnętrznych oporów zgłosić się do odpowiedzi lub wręcz dumnie ją wykrzyczeń. Ale są też takie, które są nieśmiałe, ciche. Nie znaczy to, że się nie uczą, potrzebują tylko zachęty do wyrażenia swoich myśli. Warto też przyjrzeć się stylowi uczenia się. Są dzieci, które uczą się przez słuchanie. Są też takie, które lepiej zapamiętują patrząc na obrazki, przedmioty, nauczyciela. Są również dzieci, które najefektywniej uczą się, wykonując ćwiczenia ruchowe. Warto więc podczas nauki korzystać z kolorowych, dużych ilustracji, piosenkami lub nagraniami DVD oraz umożliwić dziecku ćwiczenia ruchowe bądź plastyczne.

Ponieważ dzieci nie są w stanie przez długi czas skoncentrować uwagi na jednej rzeczy, istotne są częste zmiany typu i charakteru ćwiczeń. Wykorzystując śpiew, mówienie rymowanek, gry i zabawy ruchowe, odgrywanie scenek lub omawianie plakatów działamy mobilizująco i pobudzamy dzieci zmęczone lub znudzone. Natomiast gdy zachęcamy dziecko do rysowania, kolorowania, wycinania lub innego rodzaju prac plastycznych, pozwalamy mu się wyciszyć.

Podczas nauki na wczesnych etapie ważne jest posługiwanie się językiem polskim w celu zilustrowania kontekstu sytuacji. Posługiwanie się wyłącznie językiem obcym od samego początku może wywołać u dziecka frustracje i niechęć spowodowane niezrozumieniem nauczyciela.

Omówione wyżej techniki i metody nauczania dzieci w klasach 1-3 szkoły podstawowej są najefektywniejsze, gdy poza pracą na lekcji dziecko ma wsparcie ze strony rodziców. Pomoc ta polega nie tyle na powtórnym uczeniu w domu przez rodzica, co na dopilnowaniu odrobienia przez dziecko zadania domowego bądź motywowaniu go do dalszej pracy. Ważne jest też by pamiętać, że żaden z podmiotów: nauczyciel, uczeń, rodzic nie jest sam w edukowaniu i kształtowaniu postaw dziecka, oraz, że istotną rolę odgrywa współpraca pomiędzy tymi podmiotami.

Opracowała i przygotowała: mgr Katarzyna Kalińska

Bibliografia

Brown, D., Principles of Language Learning and Teaching, 1980/1995.

http://www.isel.edu.pl/teoria/rozdzial.php?nr=2

http://english-adventure.pl//worksheets-and-activities/level1.html